Зголемената телесна тежина е хронична и прогресивна состојба – преземете мерки навреме
Медицински воден и индивидуално приспособен третман на зголемена телесна тежина и обезност
Обезноста е хронична и прогресивна состојба врз која влијаат биолошки, генетски, хормонални, метаболички, психолошки и фактори на средината. Поради тоа, краткотрајните диети и строгите забрани најчесто не даваат траен резултат.
Во КАРДИО ПРЕВЕНТ, третманот е индивидуално приспособен и медицински следен. Ендокринолошката процена ја врши доц. д-р Танер Хасан, супспецијалист ендокринолог, а процената на кардиоваскуларниот ризик ја вршат кардиолози од ПЗУ КАРДИОМЕДИКА СРБИНОВСКИ.
Целта не е само да изгубите килограми. Целта е да го подобрите здравјето и да го одржите постигнатиот резултат.
"Закажете почетна медицинска процена."
Кога телесната тежина бара медицински третман?
Кај возрасните, индексот на телесна маса – BMI се користи како почетен показател:
- BMI 25–29,9 kg/m² – зголемена телесна тежина;
- BMI 30 kg/m² или повеќе – обезност.
Но BMI не ја покажува целосната здравствена состојба.
При процената се земаат предвид и:
- обемот на половината;
- распределбата на масното ткиво;
- телесната композиција;
- крвниот притисок;
- шеќерот и инсулинот;
- липидниот профил;
- замастувањето на црниот дроб;
- присутните заболувања;
- физичката способност;
- влијанието на тежината врз секојдневниот живот.
Две лица со ист BMI не мора да имаат ист здравствен ризик, ниту да добијат ист третман.
Зошто претходните обиди можеби не успеале?
Намалувањето на телесната тежина не е едноставна математичка задача.
Кога внесот на храна се намалува, организмот може да реагира со:
- зголемено чувство на глад;
- намалено чувство на ситост;
- намалување на потрошувачката на енергија;
- замор и помала спонтана физичка активност;
- губење мускулна маса;
- зголемен ризик од повторно враќање на тежината.
Дополнително, на резултатот можат да влијаат:
- инсулинска резистенција;
- дијабетес;
- нарушувања на тироидната жлезда;
- синдром на полицистични јајници;
- перименопауза и менопауза;
- одредени лекови;
- нарушен сон;
- емоционално прејадување;
- хроничен стрес;
- недоволна физичка активност;
- нереални и премногу рестриктивни диети.
Затоа, пред да започне третманот, потребно е да се разберат причините и пречките кај конкретниот пациент.
Како започнува третманот?
1. Детален медицински разговор
На првата средба се разгледуваат:
- развојот на телесната тежина низ годините;
- претходните обиди за слабеење;
- најниската и највисоката телесна тежина;
- начинот на исхрана;
- чувството на глад и ситост;
- времето и причините за прејадување;
- физичката активност;
- квалитетот на сонот;
- стресот и емоционалните тригери;
- присутните заболувања;
- терапијата што ја користи пациентот;
- семејната медицинска историја;
- личните очекувања и можности.
Целта не е да се бара вина, туку да се утврди што реално ја одржува зголемената телесна тежина.
2. Процена на телесната тежина и здравствениот ризик
Се проценуваат:
- телесната тежина и висината;
- BMI;
- обемот на половината;
- телесната композиција кога е достапна и соодветна;
- крвниот притисок;
- знаци на инсулинска резистенција;
- присуство на метаболички и кардиоваскуларни ризик-фактори;
- влијанието на тежината врз движењето и секојдневното функционирање.
3. Лабораториски и дополнителни испитувања
Испитувањата не се исти кај секој пациент.
Во зависност од симптомите и медицинската историја, лекарот може да препорача:
- гликоза и HbA1c;
- липиден профил;
- функција на црниот дроб;
- бубрежна функција;
- TSH и други тироидни испитувања кога постои индикација;
- дополнителна метаболичка или хормонална процена;
- кардиолошки испитувања;
- други анализи според индивидуалната состојба.
Не е потребно автоматски да се прави широк „хормонален пакет“ кај секој пациент.
Индивидуална цел – не иста бројка за сите
Целта на третманот не мора веднаш да биде „идеална тежина“.
Почетната цел може да биде:
- намалување на телесната тежина за здравствено значаен процент;
- намалување на обемот на половината;
- подобрување на шеќерот и липидите;
- намалување на крвниот притисок;
- олеснување на болките во зглобовите;
- подобрување на подвижноста;
- намалување на заморот;
- подобрување на сонот;
- зачувување или зголемување на мускулната маса;
- спречување понатамошно зголемување на тежината.
Кај многу пациенти, намалувањето од 5–10% од почетната телесна тежина може да донесе значајно подобрување на метаболичките и кардиоваскуларните ризик-фактори.
Понатамошните цели се поставуваат според здравјето, резултатите и можностите на пациентот.
Третманот не е само план за исхрана
Ефективниот третман на обезноста може да вклучува повеќе меѓусебно поврзани компоненти.
Индивидуално приспособена исхрана
Планот за исхрана се приспособува на:
- здравствената состојба;
- терапијата;
- дневниот распоред;
- работните обврски;
- навиките и вкусот;
- семејниот начин на исхрана;
- можностите за подготовка на оброците;
- чувството на глад и ситост;
- целта на третманот.
Не се забрануваат автоматски цели групи намирници и не се применува ист калориски внес кај сите пациенти.
Се работи на:
- структура и распоред на оброците;
- соодветни порции;
- доволен внес на протеини;
- повеќе растителни влакна;
- избор на хранливо поквалитетни намирници;
- намалување на течните калории;
- препознавање на емоционалното и автоматското јадење;
- практични решенија за работа, патување и јадење надвор од домот.
Целта е планот да може да се применува и по завршувањето на активната фаза на слабеење.
Физичка активност според способноста
Физичката активност не се пропишува како казна за изедената храна.
Планот се приспособува на:
- моменталната кондиција;
- возраста;
- кардиоваскуларниот ризик;
- болките во зглобовите и ’рбетот;
- присутните заболувања;
- претходното искуство;
- можностите и интересите на пациентот.
Покрај аеробната активност, важни се вежбите за сила, бидејќи помагаат во зачувувањето на мускулната маса за време на намалувањето на тежината.
Кај пациентите со поголем кардиоваскуларен ризик, физичката активност се планира по соодветна лекарска процена.
Промена на навиките
Не е доволно пациентот да знае што треба да јаде.
Потребно е да научи:
- како да ги препознава гладот и ситоста;
- како да реагира на емоционалните тригери;
- како да планира во стресни денови;
- како да се врати на планот по отстапување;
- како да организира средина што го поддржува;
- како да постави реални, мерливи цели;
- како да го одржи резултатот без постојано чувство дека е „на диета“.
Кога е потребно, во третманот може да се вклучи и психолошка поддршка.
Медикаментозен третман на обезноста
Кај дел од пациентите, промените во исхраната и физичката активност не се доволни за да се постигне или одржи здравствено значајно намалување на тежината.
Кога постои медицинска индикација, ендокринологот може да разгледа терапија со лекови одобрени за третман на обезност.
Медикаментозната терапија:
- не е наменета за секој пациент;
- не се избира само според бројот на килограми;
- не треба да се зема без лекарски надзор;
- не ја заменува исхраната, движењето и промената на навиките;
- бара процена на придобивките, ризиците и можните несакани ефекти;
- бара редовно следење на ефикасноста и безбедноста;
- може да биде дел од долгорочен третман.
Изборот на лек зависи од:
- BMI и присутните заболувања;
- дијабетесот или предијабетесот;
- кардиоваскуларниот и бубрежниот ризик;
- претходните обиди за слабеење;
- другата терапија;
- можните контраиндикации;
- толеранцијата и одговорот на пациентот;
- планирањето бременост;
- индивидуалните потреби и преференции.
Лековите не треба да се набавуваат преку непроверени извори или да се користат според туѓа шема.
Што се следи за време на медикаментозниот третман?
Контролите не служат само за мерење на килограмите.
Во текот на третманот може да се следат:
- промената на телесната тежина и обемот на половината;
- апетитот, гладот и ситоста;
- крвниот притисок;
- шеќерот во крвта;
- липидниот профил;
- несаканите ефекти;
- внесот на протеини и хранливи материи;
- мускулната маса;
- физичката активност;
- придржувањето кон планот;
- потребата од промена на дозата или терапијата.
Ако терапијата не дава доволен ефект, не се поднесува добро или повеќе не е соодветна, планот се преиспитува.
Кардиолошка процена пред и за време на третманот
Обезноста често е поврзана со висок крвен притисок, нарушени липиди, дијабетес, нарушување на дишењето во сон и зголемен ризик од срцеви заболувања.
Кардиолошка процена е особено важна ако пациентот:
- има висок крвен притисок;
- чувствува болка или притисок во градите;
- има срцебиење;
- се заморува при мал напор;
- има недостиг на воздух;
- има дијабетес;
- има познато срцево заболување;
- долго време не бил физички активен;
- треба да започне поинтензивна програма за вежбање.
Во зависност од состојбата, кардиолошката процена може да вклучува преглед, ЕКГ, ехокардиографија и дополнителни испитувања кога постои медицинска индикација.
Како се следи напредокот?
Напредокот не се проценува само според бројката на вагата.
Се следат и:
- обемот на половината;
- крвниот притисок;
- шеќерот и HbA1c;
- липидниот профил;
- функцијата на црниот дроб;
- кондицијата и подвижноста;
- квалитетот на сонот;
- нивото на енергија;
- чувството на глад и контрола;
- одржливоста на новите навики;
- квалитетот на живот.
Планот се коригира според резултатите, несаканите ефекти, промените во здравствената состојба и реалните можности на пациентот.
Што ако тежината престане да се намалува?
Периодот без промена на вагата не значи автоматски дека третманот не успева.
Потребно е да се проценат:
- реалниот внес на храна;
- нивото на физичка активност;
- промената на мускулната маса;
- спиењето и стресот;
- терапијата;
- хормоналните и метаболичките фактори;
- придржувањето кон планот;
- адаптацијата на организмот кон намалената тежина.
Потоа, наместо казнување со уште построга диета, планот се приспособува.
Одржувањето е дел од третманот
Третманот не завршува кога ќе се постигне одредена тежина.
Одржувањето е посебна фаза во која се работи на:
- стабилизирање на внесот на храна;
- продолжување на физичката активност;
- одржување на мускулната маса;
- препознавање на раните знаци на повторно зголемување;
- планирање за празници, патувања и стресни периоди;
- редовни медицински контроли;
- навремена корекција на планот.
Повторното зголемување на тежината не е морален неуспех. Тоа е сигнал дека хроничната состојба повторно бара внимание и приспособување на третманот.
Зошто третман во КАРДИО ПРЕВЕНТ?
Во КАРДИО ПРЕВЕНТ не добивате само листа со дозволена и забранета храна.
Добивате медицински воден процес што ги поврзува:
- причините за зголемената телесна тежина;
- метаболичкото и хормоналното здравје;
- индивидуалниот план за исхрана;
- безбедната физичка активност;
- медикаментозниот третман кога е индициран;
- кардиоваскуларниот ризик;
- редовното следење;
- одржувањето на резултатот.
Целите се реални, третманот е индивидуален, а пристапот е без осудување и импровизација.
Доколку е потребно, направете и кардиолошка процена кај искусните кардиолози од ПЗУ КАРДИОМЕДИКА СРБИНОВСКИ.
"КАРДИО ПРЕВЕНТ — Превенцијата е најдобра терапија."
Најчесто поставувани прашања
Дали мора да имам обезност за да се вклучам во третманот?
Не. Медицинска процена може да биде соодветна и кај лица со BMI 25–29,9 kg/m², особено ако имаат дијабетес, висок крвен притисок, нарушени липиди, замастен црн дроб или други здравствени ризици.
Дали секој пациент добива лекови?
Не. Медикаментозната терапија се разгледува само кога постои медицинска индикација и по индивидуална процена на придобивките и ризиците.
Дали мора целосно да се откажам од омилената храна?
Не. Целта е да се создаде одржлив начин на исхрана, а не список со забрани што не може долгорочно да се следи.
Колку брзо треба да се намалува тежината?
Темпото е индивидуално. Побрзото слабеење не е секогаш подобро. Важно е третманот да биде безбеден, да се зачува мускулната маса и резултатот да може да се одржи.
Што ако претходно сум ги вратил изгубените килограми?
Тоа е често кај обезноста и не значи дека не можете повторно да постигнете резултат. Потребно е да се анализираат причините за враќањето и да се подготви поодржлива стратегија.
Колку долго трае третманот?
Обезноста е хронична состојба, па времетраењето е индивидуално. Активната фаза на намалување на тежината е проследена со фаза на одржување и долгорочно следење.
Кај дел од пациентите може да дојде до повторно зголемување. Затоа прекинот се планира со лекар, а исхраната, физичката активност и следењето продолжуваат и во фазата на одржување.
